Google'dan Doğaya Müdahale: 32 Milyon Laboratuvar Sineği Serbest Kalacak
Halil Uzan
TRT Haber'in aktardığı bilgilere göre, teknoloji devi Google'ın çatı şirketi Alphabet bünyesinde faaliyet gösteren yaşam bilimleri şirketi Verily, küresel sağlık krizlerine çözüm bulmak amacıyla sıra dışı ve devasa bir biyolojik projeyi hayata geçiriyor. Şirket, tehlikeli hastalıkların yayılmasını engellemek amacıyla laboratuvar ortamında özel olarak yetiştirilen 32 milyon yapay/kısır sivrisineği doğaya salmaya hazırlanıyor.
Hedef: Ölümcül Virüslerin Önünü Kesmek
Projenin temel amacı; Zika, Dang Humması, Çikungunya ve Sarı Humma gibi dünya genelinde her yıl yüz binlerce insanın ölümüne yol açan virüsleri taşıyan vahşi sivrisinek popülasyonunu biyolojik yöntemlerle kontrol altına almak. Google, bu hamlesiyle kimyasal ilaçlama (pestisit) yöntemlerine başvurmadan, tamamen doğal döngüyü kullanarak hastalık yayan türleri haritadan silmeyi ya da sayılarını minimuma indirmeyi hedefliyor.
Sistem Nasıl Çalışıyor? "Kısırlaştırma" Yöntemi
Laboratuvarda üretilen milyonlarca erkek sivrisinek, doğaya salınmadan önce Wolbachia adlı yaygın ve doğal bir bakteriyle enfekte ediliyor. Bu bakteriyi taşıyan laboratuvar üretimi erkek sivrisinekler doğaya salındığında, vahşi dişi sivrisineklerle çiftleşiyor. Ancak bakterinin yarattığı hücresel uyumsuzluk nedeniyle:
-
Dişi sivrisineklerin yumurtaları asla çatlamıyor ve gelişmiyor.
-
Böylece yeni nesil sivrisineklerin doğması engellenerek, sonraki kuşaklarda popülasyon hızla çökertiliyor.
Erkek sivrisinekler insanları ısırmadığı için, doğaya salınan 32 milyon sinek çevre halkı için doğrudan bir ısırılma veya hastalık riski taşımıyor.
Yapay Zeka ve Otomasyon Devrede
Google'ın bu projede fark yarattığı nokta ise üretim ve salım süreçlerindeki yüksek teknoloji kullanımı oldu. Verily, sineklerin cinsiyet ayrımını (dişilerin doğaya salınmasını engellemek için) ve bakterinin enjekte edilme süreçlerini tamamen yapay zeka destekli robotik sistemlerle, el değmeden gerçekleştiriyor. Ayrıca sineklerin hangi bölgelere yoğun olarak salınacağı, coğrafi bilgi sistemleri ve algoritmalarla milimetrik olarak hesaplanıyor.
Doğal Dengeyi Bozma Endişesi Tartışma Yarattı
Proje, halk sağlığı açısından devrimsel bir adım olarak görülse de bazı çevre örgütleri ve bilim insanları tarafından endişeyle karşılanıyor. Eleştirmenler, milyonlarca sineğin doğaya salınmasının ve bir türün popülasyonunun bu denli agresif bir şekilde azaltılmasının, yerel ekosistemlerde ve besin zincirinde öngörülemeyen kırılmalara yol açabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Google ve ortakları ise testlerin son derece kontrollü alanlarda yapıldığını ve çevreye hiçbir kalıcı zarar verilmediğini savunuyor.