Diplomaside Yeni Arayışlar: R4+E3 Formülü, Türkiye-AB İlişkileri ve Kanada Açılımı

Murat Yetkin'in Yetkin Report’ta yayımlanan analizinde, Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) ile yaşanan tıkanıklıkları aşmak amacıyla farklı diplomatik eksenlerde ve bölgesel iş birliği formatlarında yeni arayışlara yöneldiği vurgulanıyor.

Türkiye-AB İlişkilerinde Durgunluk ve Karşılıklı Beklenti Eksikliği

AB'nin Ankara Temsilcisi Avio Orav’ın değerlendirmelerine atıfta bulunulan yazıda, Brüksel ile Ankara arasındaki diyaloğun tıkanma noktasına geldiği belirtiliyor. Türkiye’nin Gümrük Birliği güncellemesi, "Made-in-Europe" düzenlemelerinde Türk sanayisinin dışlanması ve vize serbestisi gibi konularda beklentileri karşılıksız kalırken; AB tarafı da Türkiye'den insan hakları, basın özgürlüğü ve iç hukuktaki düzenlemelere dair somut adımlar bekliyor. Kıbrıs sorunundan kaynaklanan siyasi engeller ve karşılıklı verilen sözlerin tutulmaması, her iki tarafın da siyasi beklentilerini en aza indirerek ilişkileri ticari ve teknik alanlara sıkıştırmasına yol açıyor.

Kanada ile Stratejik Ortaklık

AB ile bu soğuk rüzgarlar eserken, Türkiye dış politikasında alternatif ortaklıklar kurmaya devam ediyor. Bu kapsamda Kanada Başbakanı Mark Carney'in Ankara’ya gerçekleştirdiği tarihi ziyarette, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya gelerek stratejik ortaklık belgesi ve savunma sanayi işbirliği anlaşmaları imzaladığı hatırlatılıyor. Geçmişte Türkiye'ye askeri malzeme ambargosu uygulayan Kanada ile enerji, ulaştırma ve savunma alanlarında yeni bir sayfa açılması dikkat çekici bir hamle olarak değerlendiriliyor.

İstanbul'da "R4+E3" Zirvesi: Bölgesel Güvenlikte Yeni Formül

Yazının en dikkat çekici başlıklarından biri de Türkiye'nin öncülüğünde İstanbul'da gerçekleştirilen R4+E3 dışişleri bakanları toplantısı oldu. Avrupa'nın AB bürokrasi ve ataleti dışında çözüm arayışlarına yöneldiğini gösteren bu formülün açılımı şu şekilde:

• R4 (Regional / Bölgesel): Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır'dan oluşan; ABD ve İsrail'in İran politikalarından Gazze krizine, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarındaki enerji güvenliğinden Yemen sorununa kadar bölgesel krizleri ele alan grup.

• E3 (Europe / Avrupa): İngiltere, Fransa ve Almanya'dan oluşan (ve son dakikada İtalya'nın da katılım talebiyle genişleyen) yapı.

Ukrayna savaşı ile Ortadoğu'daki çatışma dinamiklerini ilk kez ortak bir platformda buluşturan bu yedi ülkelik İstanbul buluşması, Türkiye’nin küresel ve bölgesel krizlerdeki arabuluculuk rolünü ve "orta güç" diplomasisini pekiştiren stratejik bir hamle olarak öne çıkıyor.