Mars’a İnsan Göndermenin 'Şimdilik' İmkansız Olduğunu Kanıtlayan 10 Neden

Dünya'ya oldukça benzeyen ve seneler önce dünya gibi yeşil renkli olduğu bilinen mars gezegenine seyahat etmek için neyi bekliyoruz?

Mars’a İnsan Göndermenin 'Şimdilik' İmkansız Olduğunu Kanıtlayan 10 Neden

Bilim kurgu filmlerinden alışkanlıklarımız çok fazla. gerçek dünyada oldukça zor olan bazı şeyleri kurgu filmlerini izleyerek kolay sanıyoruz. Örneğin herkesin kafasında en az bir kere 'neden marsa seyahat etmiyoruz' sorusu geçmiştir. Ancak bu o kadar da kolay değil. 

Senelerce uzay konusunda çalışmalar yaparak bilimsel şirketler (SPACEX) Elon Musk bu konuda öncü olup 2022 yılında 8 vatandaşı Ay'a yollamak istese de bu işler o kadar kolay değil. İşte size uzay yolculuğunun tahminlerden daha zor olduğunu gösteren 10 neden:

 

Mars’ta 1 gün geçirip geri dönmek için 1,5 yıl harcamak gerek:

Mars’a ilk gidecek insanlar arasında yer almak için epeyce zamanınızın olması gerek. Gidiş yolculuğunuz için Dünya ve Mars’ın birbirlerine en çok yaklaştığı anı beklemek zorundasınız. En yakın poziyonda bile minimum 6 ay boyunca Mars’a yolculuk yapacaksınız. Fırlatma anında iki gezegen birbirlerine yakın olacak ama biz yoldayken tekrar uzaklaşacaklar. Mars’a sağ salim ulaştığımızda ise Dünya, yola çıktığımız mesafeden neredeyse iki kat daha uzağımızda olacak. 

Mars ile Dünya arasındaki mesafe değişken olduğu için yaşanacak bu mağduriyet nedeniyle, dönüş yolumuz yaklaşık 1 yıl sürebilir. Kaba bir hesap yaparsak "Mars’ta 1 gün geçirdim" diyebilmenin bedeli 1,5 yıla tekabül edecek. Elbette bunun sadece zaman kaybı olmadığı da bilinmeli. Yolda karşılaştığınız yoğun   radyasyondan ve altüst olan psikolojik durumlardan söz etmek gerek.  Bir de yeme içme  meselesi var…

Aynı gemide toplam 3 kişisiniz. Bilimsel araştırmalar için kullanacağınız cihazlar dışında 1,5 yıl boyunca yetecek erzak ve su verildiğini düşünün:

astronot

Aya giderken 10 günlük yiyecek ve su stoğu ile gidildiğini biliyor musunuz?Ancak Ay'a yolculuk süresi kısaydı, çünkü Ay oldukça yakındı. Bu nedenle Ay seferlerinde erzak yükleri oldukça hafifti. Buna rağmen her insanlı Ay seferi, milyarlarca dolara mal oldu. Hatta 50 yılı aşkındır Ay’a gidemiyor oluşumuzun en büyük nedeni de yolculukların son derece pahalıya patlaması.

Bir insanın günlük besin ihtiyacı yaklaşık 1 kilogram olduğu varsayılırsa. Ek olarak günde minimum 2 litre su tüketmesi gerektiği gerçeğini de unutmazsak. 1,5 yıl için kişi başı 500 kilogram yiyecek aldığımızı farz edelim. 3 kişi için bu rakam 1,5 tona denk geliyor. Suyu ise yüksek teknolojili arıtma sistemleri sayesinde yeniden kullanılabilir hale getirdik diyelim. Yine de bir o kadar suya ihtiyacımız olduğunu düşünelim. 

Toplamda 3 tona ulaşan yemek ve su yükünün haricinde içeride tüketeceğimiz oksijen de çok önemli. Oksijenle birlikte 5 tona yaklaşan toplam yük ile 1,5 yıllık yaşam desteğimizi garanti altına aldık. Ancak bir sorun var. Bu kadar ağır yükü Dünya’nın yerçekiminden koparmak, uzaya göndermek ve Mars’a indirmek fiziksel olarak çok çok zor. Bu arada roketimiz hareket ederken radyasyon yakmayacak, yani yakıta da ihtiyacımız olacak hem de çok fazla yakıta.

Elinizdeki taşı uzağa fırlattığınızda aldığı mesafenin uzunluğu -kabaca düşünürsek- bileğinizdeki kuvvete ve taşın ağırlığına bağlıdır. Bu örnekte fırlattığınız taş, tonlarca ağırlığa sahip roket olunca;

starship

Uzay yolculuğunun önemli bir meselesi de fırlatma maliyeti ve motor ihtiyacı. Söz konusu taşı bugüne kadar hiç yapılmamış şekilde uzağa (Mars’a) fırlatabilmek için çok güçlü bir dizi motora ihtiyacınız var; çünkü hem tonlarca erzak hem de dönüş yolculuğunda kullanacağınız yakıtları Dünya’nın yerçekimsel alanından uzaklaştımanız gerekecek. Ayrıca dönüş yolunda kullanacağınız her şey masrafları iki katına çıkarıyor. 

3 kişinin Mars’a gitmesi için ne kadar para gerekiyor?

Tüm testler ve deneyler sorunsuz halledildikten sonra 3 kişilik bir grubun Marsa fırlatılması için 20 milyar dolarlık bir bütçe gereklidir. Yıl içindeki yapılan hazırlıkları hesaba katarak yapılan hesaplara göre Mars yolculuğuna yaklaşık 100 milyar dolar ayırmanız gerek. 

Mars'ın Saatte 18.000 km kaçış hızını unutmamak gerek

mars

Apollo 11’de Ay’a 3 insan gönderilmiş, bunlardan birisi görev sırasında Ay yörüngesindeki uzay aracında kalmıştı. Neil Armstrong ve Buzz Aldrin ise daha küçük bir araçla Ay yüzeyine inmiş, yine aynı araçla Ay yörüngesindeki Apollo 11’e dönmüşlerdi. Bu sırada yörüngede 1 kişi, Ay yüzeyinde 2 kişi bulunmuştu.

Ay seferlerinde öğrendiğimiz bu formülü Mars’ın yüzeyine ulaşmak için kullanırsak, arada ciddi farkı unutmadan ve Ay’da bir atmosfein olmayıp, Mars’ta olmasını  ve biz oraya hiç alışkın olmadığımızı göz önünde bulundurursak,  bize çok yabancı olan onlarca koşulda tek bir şeye odaklanmak zorundayız: Mars yüzeyinden ayrılıp, yörüngedeki araca ulaşabilmek.

Mars yüzeyindeki bir aracın havalanıp yerçekiminden kurtularak uzay boşluğunda yol alabilmesi için saniyede 5 kilometre, yani saatte 18.000 kilometre hıza ulaşması gerekiyor. Apollo 11 görevinde Ay yüzeyindeki modülün ulaşması gereken hız ise sadece 8.300 km/saat idi. Yani Mars’ta Appollo 11’n Ay modülüne kıyasla 2 kat daha büyük bir yüzey aracına ihtiyacımız olacak. Daha büyük araç, daha çok yük demek. Daha çok yük ise daha çok yakıt. Yani kısaca her hamlede katlanarak artan bir masraftan bahsedebiliriz. 

Peki ya kalkış için kullanacağımız yakıtı yanımızda götürmeyip Mars’ta üretsek nasıl olur?

Marsın yüzeyindeki e metan ve buz halde  bulunan su olduğunu biliyoruz. Bu suyu oksijen haline getirerek o oksijeni yakıt olarak kullanmak fikri mantıklı. Fakat Mars'ın fırtınalı ve zorlu koşullarında oraya bir  bir tesis kurmak,  metanı ve buz haldeki suyu hidroliz etmeden önce madencilik seviyesinde çalışmak oldukça zor olacaktır. Ayrıca burada madencilik yapılması için gerekli olan araba, sondaj makinesine ve hidroliz işlemleri için minik bir taşınabilir tesise ihtiyaçları var. Üstelik tüm bu ekipmanları götürebilsek bile, Mars yüzeyinde geçirilmesi gereken süre uzuyor. Uzun süre Mars’ta kalmak ise yeni bir yiyecek, su ve barınma sorununu beraberinde getiriyor.

Bugüne kadar bize anlatılan Mars hayallerindeki en büyük eksik:

marsmars

Elon Musk'un Mars hayali baze daima eksik anlatılıyor. Şuan Mars'a gidip oraya yerleşecek ilk insanlar hakkında elle tutulur hiç bilgimiz yok. Yani aslında , orada çoluk çocuğa karışacak insanların neler yaşayacaklarını kestiremiyoruz. 

Mars’a gidecek ve yerleşecek insanların koloni kurabilmeleri için Dünya’daki gibi “evim” diyebilecekleri alanlara ihtiyaçları var. Üstelik bu evleri Mars toprağından ya da kayalarından üretmek imkansıza yakın, çünkü bolca malzeme götürülmesi gerek. Dolayısıyla Mars’a gidecek insanlar, Mars’taki evlerini de Dünya’dan götürmek zorunda kalacaklar. 

İlk Marslı insanların kuracakları evler nasıl olacak? Maalesef net olarak bilmiyoruz:

mars

Mars’ın insanların yaşamalarını sağlayacak koşullara sahip bir atmosferin olmadığı aşikar.  Zayıf atmosferi nedeniyle zararlı güneş ışınları yüzeye ulaşıyor. ve bu zararlı ışınlar, sıradan bir insanı dakikalar içerisinde kanserden öldürebilecek kadar tehlikeli. Dolayısıyla Mars’taki ilk insan evleri son derece yüksek teknolojili malzemelerle üretilip gönderilmesi gerek. 

Şu anda yeryüzünden yaklaşık 400 kilometre uzakta bulunan ve Dünya’nın çevresini dolaşan Uluslararası Uzay İstasyonu’nda astronotların 500 günden fazla görev yapabildiği biliniyor. . Bulundukları alanlar, uzaydaki yüklü radyasyondan izole edilmiş durumda. Mars yüzeyinde ise 500 gün değil, bir ömür boyu yaşayacak insanların daha fazla konfora gerek var. Üstelik bir ömür boyu radyasyondan arınmış bir ortam oluşturmak oldukça zor görünüyor. 

  Apollo 11 görevinde, Dünya’nın manyetik alanından çıkan astronotların kıyafetleri de araçları da çetin koşullara kısa süreyle dayanabilecek şekilde tasarlanmıştı. Mars koşullarında günlük hayat geçirecek kişiler bu tarz kıyafetlerle yaşamak zorunda kalacak ve dayanacak barınakların nasıl olacağın dair dişe dokunur bir proje şu ana dek üretilemedi.  Diğer taraftan yanı başımızdaki uzay istasyonu, Dünya’nın manyetik kalkanı içerisinde yer aldığından zararlı ışınların önemli bir kısmından korunuyor.

Bugüne kadar Mars’a gidecek ilk insanların yaşacakları evleri hakkında pek bilgi verilmedi. Ancak Mars koşullarına uygun barınaklar üretmeli, üstelik üretildiğinde bile yıllar boyunca yüzlerce teste tabi tutulmalı. üstelik bu evleri, Mars yüzeyini taklit eden yapay ortamlarda denemek, yıllarca içerisinde yaşayarak deneyimlenmeli ve ona göre karar verilmeli. 

Mars’ta ömür boyu yaşayacak insanlar neyle besleneceği de başka bir sorun

marslı

Daha önce yapılmış bazı filmlerde uzayda yiyecek üretildiği gösterildi. Ancak bir iki kişilikten ziyade kolonilerce vatandaşları doyuracak bir üretim kolay olmasa gerek. Dünya'dan her yıl gönderilecek konserve ürünler düşünülse de maliyeti unutulmamalı. 

Musk'un SpaceX'i  ya da MarsOne gibi projeler heyecan verici ama oraya gidecek insanların hayati ihtiyaçlarına dair net bir şey henüz ortaya koymuyorlar. Kimse şu ana kadar oradaki insanlar şöyle tarım yapacak, şöyle yemekler yiyecekler, şu şekilde evde yaşayacaklar diyemedi. Var olan tüm söylemler birer varsayımdan ibaret. Denenmiş, yıllarca test edilmiş ve onaylanmış bir sistem bulunmuyor.

Tüm bunlara rağmen SpaceX, 20 yıla kalmaz Mars’a sadece 1 insanı değil, koca bir koloniyi göndereceğini söylüyor: 

Bugüne kadar gördüğümüz tüm denemeler, sadece her şeyin başlangıcı olan Mars’a ulaşma adımına dair. Üstelik henüz Mars’a insanları götürmesi planlanan Starship aracı daha bir kez bile Dünya’dan ayrılmış değil. Bunun yanı sıra yukarıda bahsettiğimiz tüm o hayati gereksinimlere dair tamamlanan testler ve “İşte budur!” diyebileceğimiz bir örnek şehirleşme yapısını göremedik.

Yol, su, elektrik ve internet:

Güneş paneli ile enerji üreteceğimizi düşünürsek, Mars’ta öğle saatleri hava sıcaklığı ortalama -20 derece. Elbette geceleri dondurucu bir soğuk var. Böylesine düşük sıcaklığa sahip bir ortamda bozulacak güneş panellerini tekrar tekrar kullanmak imkansız. Suyu Mars’taki buzları çözerek halletsek bile -ki böyle bir şeyin garantisi yok- o suyu çözecek sıcaklığı da üretmeniz gerekecek. 

Elektrik için Dünyadakinden daha kuvvetli paneller kullanıp aynı suyu ısıttığımızı düşünsek bile Mars’tan Dünya ile iletişim kurmamızı sağlayacak olan internet bağlantısını da Elon Musk’ın Starlink uyduları sağlasın… Tüm bu sorunlara garanti çözümler sunmak için 20 yıl yeterli bir süreç olmayacaktır. 

Tüm bu gerçekçi yaklaşımların kaynağı olan Ashlee Vance’a göre Mars’ta koloni kurmak, elimizde bir şişe matara su ile Sahra Çölü’nü aşmak gibi bir hayal. Ancak bu hayali kurmak ve yaşatmak, her ne kadar gerçekçi görünmese de 20 yıl içinde Mars’ta 1’den fazla insanın hayat kuracağını düşünmek, insanları daha çok çalışmaya itiyor. Daha çok çalışma yapmak, tüm hayallerin gerçekleşmesini kolaylaştırıyor. 

Vizyon Mars’a gitmek, misyon yeniden kullanılabilir roketler üretmek: 

Elon Musk’ın ve SpaceX’in Mars vizyonu gerçekçi bir misyona dönüşmeden önce, aşılması gereken çok uzun yollar olduğunu unutmayalım. Nitekim bu yolların önemli bir kısmını da zaten SpaceX tek başına aştığı da bir gerçek.  Artık uzay kargoculuğu denen bir sektör var ve insansız roketler, defalarca kez kullanılarak uzaya yük taşabiliyorlar. 

27 Mayıs 2020 tarihinde SpaceX, 9 yıllık deneyimiyle ilk defa uzaya insan göndereceğini duyurdu. Bugüne kadar uydular ve çeşitli ekipmanlar taşıyan Falcon 9 roketleri, Crew Dragon göreviyle bu kez astronotları 400 kilometre üstümüzde dolaşan uzay istasyonuna taşıyacak. Mars hedefi için devede pire gibi görünebilir. Bir hayalin peşinden ancak bu kadar gerçekçi koşulabiliyor. 

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER